آزمون های روانی
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: غلامحیدر نیکخو - ۱۳٩٥/٩/٥

{آزمونهای روانی - غلامحیدر نیکخو}


مهارتهای زندگی چیست؟

ظرفیت روان شناختی یک فرد عبارت است از " توانایی شخص در مواجهه با انتظارات و دشواری‌های زندگی روزمره. " بالابودن ظرفیت روانشناختی ؛ این امکان را به شخص می‌دهد که زندگی خود را در سطح مطلوب روانی نگه دارد و این توانایی را به صورت رفتار سازگارانه و عمل مثبت و مؤثر متبلور سازد. یکی از راه‌های پیشگیری از بروز مشکلات روانی و رفتاری ارتقاء ظرفیت روانشناختی افراد می‌باشد که از طریق آموزش مهارتهای زندگی جامه عمل می‌پوشد.

 مهارتهای زندگی عبارت است از مجموعه‌ای از توانایی‌ها که زمینه سازگاری و رفتار مثبت و مفید را فراهم می‌آورند. پژوهش‌های متعدد و گسترده‌ای تأثیر مثبت آموزش مهارتهای زندگی را در کاهش سوء مصرف مواد ، پیشگیری از رفتارهای خشونت‌آمیز ، تقویت اتکا به نفس ، افزایش مهارتهای مقابله با فشارها و استرس‌ها ، برقراری روابط مثبت و مؤثر اجتماعی و ... نشان داده‌اند.
نیازهای زندگی امروز ، تغییرات سریع اجتماعی فرهنگی ، تغییر ساختار خانواده ، شبکه گسترده و پیچیده ارتباطات انسانی و تنوع ، گستردگی و هجوم منابع اطلاعاتی انسان ها را با چالشها ، استرس‌ها و فشارهای متعددی روبرو نموده است که مقابله مؤثر با آنها نیازمند توانمندی‌های روانی- اجتماعی می باشد . فقدان مهارتها و تواناییهای عاطفی ، روانی و اجتماعی افراد را در مواجهه با مسائل و مشکلات آسیب پذیر نموده و آنها را در معرض انواع اختلالات روانی ، اجتماعی و رفتاری قرار می‌دهد .
پژوهش‌های بی‌شمار نشان داده‌اند که بسیاری از مشکلات بهداشتی و اختلالات روانی عاطفی ریشه های روانی اجتماعی دارند از جمله پژوهش در زمینه سوء مصرف مواد نشان داده است که سه عامل مهم با سوء مصرف مواد رابطه دارند که عبارتند از عزت نفس ضعیف ، ناتوانی در بیان احساسات و فقدان مهارتهای ارتباطی ( مک دانالد و همکاران ، 1991) . همچنین زیمرمن و همکاران (1992) بین احساس خود کارآمدی شخصی و موفقیت تحصیلی همبستگی معنا داری یافتند . مطالعات زیادی دلالت بر آن دارند که بین عزت نفس ضعیف و سوء مصرف الکل و دارو ( سینگ و مصطفی ، 1994) ، بزهکاری ( دوکزو لورج ،1989) ، بی بندوباری جنسی
( کدی، 1992) و افکار خود کشی ( چوکت ، 1993) رابطه وجود دارد . بنابراین با توجه به مدارک و شواهد علمی و به منظور پیشگیری از بروز آسیب‌های اجتماعی مانند خودکشی ، اعتیاد ، خشونت ، رفتارهای بزهکارانه و اختلالات روانی لازم است به موضوع بهداشت روانی و اهمیت آن توجه بیشتری شود .
از طرفی ماهیت مشکلات روانی اجتماعی به گونه ای است که مقابله با آن در سطوح بعدی مداخله ( پیشگیری ثانویه و ثالث ) نه تنها هزینه‌های قابل ملاحظه‌ای را از نظر نیروی انسانی و مسایل مالی بر جوامع تحمیل می‌کند ، بلکه اثر بخشی و کارآمدی آن نیز بسیار محدود و حتی در مواردی ناچیز است . به عنوان مثال بررسی‌ها نشان می‌دهد که وقتی یک شخص وابستگی دارویی ( اعتیاد ) پیدا کرد ، در خوشبینانه‌ترین حالت 20 الی 30 درصد موارد احتمال بهبود وجود خواهد داشت و حتی تحت این شرایط نیز احتمال عود مجدد مشکل وجود خواهد داشت ( کاپلان و سادوک ، 1988؛ تایلور ،1995) .
این واقعیات باعث شده که صاحب‌نظران و متخصصان حیطه بهداشت روانی در جهان تمام کوشش و توجه خود را حول محور برنامه‌های پیشگیری در سطح اول متمرکز سازند . به همین منظور برنامه‌های پیشگیری هم در سطح عام و با هدف کاهش و کنترل انواع آسیب‌های روانی – اجتماعی و هم در سطح خاص و در رابطه با کاهش و کنترل مشکلات خاص ( از قبیل وابستگی دارویی ؛ افسردگی ؛ و ...) در نقاط مختلف جهان طراحی و به مورد اجرا گذاشته شده‌است.
مهارتهای زندگی شامل مجموعه ای از توانایی‌ها هستند که قدرت سازگاری و رفتار مثبت و کارآمد را افزایش می‌دهند . در نتیجه شخص قادر می‌شود بدون این که به خود یا دیگران صدمه بزند ، مسئولیت‌های مربوط به نقش اجتماعی خود را بپذیرد و با چالش‌ها و مشکلات روزانه زندگی به شکل مؤثر روبه‌رو شود . محققان تأثیر مثبت مهارتهای زندگی را در کاهش سوء مصرف مواد ، استفاده از ظرفیت ها و توانمندی های هوشی و شناختی ، پیشگیری از رفتارهای خشونت‌آمیز ، افزایش خود اتکایی و اعتماد بنفس و ... مورد تأیید قرار داده‌اند. به ویژه در کاهش سوء مصرف مواد بر نقش کلیدی مهارتهای زندگی تأکید می شود . هم چنین آموزش این مهارتها به عنوان یک روش عام پیشگیری از آسیب های فردی و اجتماعی مورد تأکید بوده‌است. در مطالعه اسمیت (2004) نشان داده شد که آموزش مهارتهای زندگی به‌طور قابل توجهی منجر به کاهش مصرف الکل و مواد مخدر در جوانان می‌گردد. اسمیت و گری (2005) نیز نشان دادند آموزش مهارتهای زندگی اثر معنی‌داری بر توانائیهای رهبری و مدیریت در جوانان دارد. فرایند نقش مهارت‌های زندگی در ارتقای بهداشت روان را به شکل زیر می‌توان نشان داد :
یادگیری موفقیت آمیز مهارتهای زندگی ، احساس یادگیرنده را در مورد خود و دیگران تحت تأثیر قرار می دهد و علاوه بر این کسب این مهارتها نگرش دیگران را نیز در مورد فرد تغییر می دهد . به همین خاطر کسب مهارت های زندگی هم شخص را تغییر می دهد و هم محیط را ، و این اصل دو سویه ، ارتقای بهداشت روان را شتابی دوچندان می بخشد .
موارد کاربرد مهارت های زندگی
الف ) افزایش سلامت روانی و جسمانی
1- تقویت اعتماد به خویشتن و احترام به خود
2- تجهیز اشخاص به ابزار و روش‌های مقابله با فشارهای محیطی و روانی
3- کمک به تقویت و توسعه ارتباطات دوستانه ، مفید و سالم
4- ارتقای سطح رفتارهای سالم و مفید اجتماعی.
ب) پیشگیری از مشکلات روانی ، رفتاری و اجتماعی شامل پیشگیری از :
1- مصرف سیگار و سوء مصرف مواد مخدر
2- بروز اختلالات روانی و مشکلات روانی – اجتماعی
3- خودکشی در نوجوانان و جوانان
4- رفتارهای خشونت‌آمیز
5- شیوع ایدز
6- بی‌بند و باری جنسی
7- افت و کاهش عملکرد تحصیلی
مهارتهای 10 گانه زندگی عبارتند از:
خودآگاهی - روابط بین فردی -ارتباط -تفکر نقادانه -تفکر خلاق -تصمیم‌گیری -حل مسئله - مقابله با فشار -مقابله با هیجان‌های ناخوشایند -هم‌دلی

منابع :
1. رامشت ،مریم ؛ فرشاد ، سیامک.(1383). بررسی تأثیر آموزش مهارتهای زندگی در پیشگیری از سوء مصرف مواد دانشجویان. دومین سمینار سراسری بهداشت روانی دانشجویان.
2. سازمان جهانی بهداشت.(1379). ( ترجمه ربابه نوری قاسم‌آبادی و پروانه محمدخانی). برنامه آموزش مهارتهای زندگی. تهران : سازمان بهزیستی کشور : معاونت امور فرهنگی و پیشگیری.
3. کلنیکه.ال.کریس.(1381). مهارتهای زندگی (ترجمه شهرام محمدخانی). تهران : اسپندهنر
4. ناصری ،حسین ؛ نیک‌پرور ، ریحانه.(1383). بررسی اثربخشی آموزش مهارتهای زندگی بر بهداشت روانی دانشجویان. دومین سمینار سراسری بهداشت روانی دانشجویان.

1. Choquet,M.,Kovess,V.and poutignat,N.(1993).Suicidal thoughts among adolescents : an intercultural approach.Adolescence,28(11).
2. Dukes,R.L.and Lorch,B.D.(1989). Concept of self,Mediating factors and adolescent deviance.Sociological Spectrum,9(3).
3. Keddie,A.M.(1992).Psychosocial factors associated with teenage pregrancy in Jamaica.Adolescence,27(108).
4. Mac Donald L.,Bradish,D.C.,Billingham,S.,Dibble,N.and Rice , C. (1991).Families and schools together : An innovative Substance abuse prevention program.Social work in Education,(3)2.
5. Singh,h.,Mustapha,N.(1994).Some factors associated with Substance abuse among Secondary school Students in Trinidad and Tobago.Journal of drug Education,24(1).
6. Smith,E.A.(2004). Evaluation of life Skills training and Infused-life Skills Training in a rural setting : outcomes at two years.Journal of Alchohole & Drug Education.
7. Smith,T.A. Genry,L.s,ketring,S.A.(2005).Evaluating a youth Leadership life skills Development program.Journal of Extensive.43(2

 

 

 

 

پرسشنامه مهارتهای زندگی

Live Skill Inventory

(نگاه کنید به کتاب  آزمونهای روان شناختی , تدوین ساعتچی. محمود ، کامکاری. کامبیز، عسکریان. مهناز .. (نشر ویرایش . 1389

لطفا میزان برخورداری خود از مهارتهای زندگی را با توجه به مقیاس زیرمشخص نمایید.

1= بسیارکم ... 2= کم ... 3= متوسط ... 4= زیاد ... 5 = بسیار زیاد

*آموزش مهارت خودآگاهی

1. آگاهی از نقاط ضعف و قوت خویش

2. آگاهی از حقوق و مسئولیت های خود

3. بیان ارزش های خود

4. اعتماد به نفس

5. داشتن نگرش مثبت به خود

6. داشتن نگرش مثبت به دیگران

7. تشخسص رفتار مناسب زنانه

8. تشخیص رفتارهای مناسب مردانه

9. راهنمایی گرفتن از ارزش های فردی هنگام انجام دادن کارها

10. تشخیص نیازهای روانی

11. لذت بردن از زندگی

*داشتن هدف در زندگی

12. برخورد مناسب با ناکامی ها و شکست ها

13. ارزشیابی موثر بودن اعمال خود

14. تشخیص نیازهای جسمانی

15. تشخیص نیازهای روانی

16. پی بردن به اهداف و اهمیت آنها

17. تدوین اهداف کوتاه مدت

18. تدوین اهداف بلند مدت

19. کنار آمدن با تغییرات در زندگی

20. انتخاب اهداف و انتخاب فعالیتها جهت رسیدن به هدف

21. پی بردن به اهداف و اهمیت آنها

*مهارتهای مربوط به ارتباط های انسانی

22. ارتباط کلامی موثر

23. ارتباط غیرکلامی موثر

24. ابراز وجود

25. غلبه بر کمرویی

26. گوش دادن فعال

27. درک احساسات دیگران

28. نه گفتن به آنهایی که درخواست های غیرمعقول دارند

29. سوال کردن ( مثلا درباره نا عادلانه بودن قانون)

30. استفاده از روش های مناسب برای برقراری ارتباط

31. انعطاف پذیری و مسئولیت پذیری در برقراری ارتباط

32. احترام به نظرات دیگران

*روابط بین فردی

33. همکاری و مشارکت با دیگران

34. دستیابی و نگهداری دوستان

35. برقراری روابط صمیمانه با دیگران

36. بیان واضح و روشن تفکرات و اهداف

*روابط بین فردی

37. درک دیگران

38. احترام به افراد، دیدگاه ها ، نژادها، و مذاهب گوناگون

39. تمجید و تحسین کردن دیگران

40. پذیرش تشویق و تحسین از طرف دیگران

41. توانایی ابراز احساسات

42. همدلی با دیگران

43. پذیرش انتقاد از دیگران

44. توانایی انتقاد از دیگران

*تصمیم گیری

45. تصمیم گیری فعالانه بر مبنای آگاهی از حقایقی که انتخاب های فردی را تحت تاثیر قرار می دهد.

46. تصمیم گیری بر مبنای ارزیابی دقیق موقعیت ها

47. انتخاب اهداف واقع بینانه

48. برنامه ریزی و پذیرش مسئولیت اعمال خود

49. آمادگی برای تغییر دادن تصمیم ها جهت انتخاب گزینه مناسب

50. به کارگیری معیارهای مرتبط جهت انتخاب گزینه مناسب

51. گردآوری اطلاعات تا حد ممکن در هنگام تصمیم گیری

52. پای بند بودن به اجرای تصمیم و اطمینان به تصمیم های خود

*بهداشت و سلامت روانی

53. شناخت هیجان های خود

54. شناخت هیجانهای دیگران

55. مقابله با ناکامی ، غم و ترس

56. کنترل فشارهای روانی

57. کنترل خشم

58. کنار آمدن با موقعیت هایی که قابل تغییر نیستند

59. مقابله با مشکلات ، بدن توسل به سوء مصرف مواد

60. در میان گذاستن ترس ها ، احساسات و مشکلات

61. استفاده از ورزش برای تخلیه تنشهای هیجانی

62. استفاده از موسیقی برای ایجاد ارامش در فرد [خود]

63. توجه به تغذیه مناسب

64. کنترل وزن

65. آراستگی ظاهر خود

66. ایجاد علاقه به شرکت در ورزش های جمعی

67. ایجاد علاقه به ورزشهای انفرادی

68. داشتن عادات خوب غذایی

69. درک اهمیت و ارزش غذای سالم

70. رو به رو شدن با مشکلات دوران بلوغ

71. آگاهی از تاثیر الکل، مواد نیکوتین و ...

72. نیاز به برخورداری از بدن سالم و متوازن

73. پوشیدن لباس مناسب

74. اهمیت به پاکیزگی لباس

75. نشان دادن آگاهی نسبت به بیماری مسری و پیشگیری از آنها

*مهارت در حل مساله

76. استفاده از مراحل حل مساله در مواجهه با مشکلات زندگی

77. شناسایی راه حل های گوناگون هنگام مواجهه با مشکل و انتخاب موثر ترین راه حل

78. توانایی مواجهه با مسائل مختلف زندگی

79. آگاهی از چگونگی تفکر واضح و حل مساله در شرایط بحرانی

80. تنظیم وقت و کنترل وقت

81. آشنایی با مراکز و سازمانهایی که به حل مشکلات کمک می کنند.

*مهارت مشارکت و همکاری

82. درک و تقبل انواع نقش ها در گروه

83. شناسایی مشترکات بین علائق گوناگون

84. ارائه انواع عقاید رد گروه

85. ارزش گذاری به تفاوتها و تشابهات در بین اعضای گروه

86. جدا کردن نقش گروهی فرد از نقش فردی او

87. برقراری تعادل بین نیازهای گروهی و فردی

88. فعالیت برای دستیابی به هدفهای گروهی

89. شرکت موثر و فعال در تعاملات گروهی

*مهارت تفکر خلاق (خلاقیت)

90. یادگیری فعال

91. جستجوی اطلاعات جدید

92. شناسایی راه حل های جدید رد برخورد با مشکلات زندگی

93. تلاش در رفع محدودیت های مربوط به دانش و توانایی خود

94. توجه به دیدگاه های متفاوت

95. ابتکارعمل در زندگی

*تفکر انتقادی

96. بررسی دقیق منابع اصلی و عقاید و ارزیابی اعتبار آنها

97. بررسی دقیق موقعیت ها با سوال کردن

98. مشاهده موقعیتها از دیدگاه های مختلف و ارزیابی دلایل و شواهد آنها

99. دقیق بودن درتفکر ( نسبت به مسائل ، دید وسیع و دقیقی دارد)

100. اشراف به این مساله که دیگران همیشه درست نمی گویند

101. علاوه بر توجه به کل موضوع ، به جزییات نیز توجه دارد

102. تشخیص درست از نادرست

103. ذهن باز داشتن( با ذهن باز و متفکرانه نسبت به مسائل اظهار نظر می کند)

104. توانایی استدلال

105. اطلاع از چگونگی دسترسی به اطلاعات

106. تشخیص تاثیر اعمال خود بر روی خود، خانواده  و جامعه

107. استفاده از استراتژی های مناسب برای حل اختلاف

108. پایبندی به قانون و نظم

109. پایبندی به ارزهای مورد قبول جامعه

*درک اصول ازادی، عدالت و تساوی

110. آگاهی از این اصل که همه مردم ذاتا دارای ارزش هستند

111. نشان دادن علاقه به منزلت و حقوق انسانی

112. احترام گذاردن به حقوق و منافع فردی و اجتماعی و حمایت از آن

113. رعایت عدالت و حمایت از آن

114. احترام به تساوی و حقوق اساسی افراد

*شرکت در فعالیت هایی که منافع را بهبود می بخشند

115. درک و آگاهی از نظام سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جامعه

116. تشخیص نیازهای جامعه و تلاش برای برآورده کردن آن

117. اهمیت دادن به نقش کار در پیشرفت جامعه

118. شرکت در انتخابات

119. آشنایی با نهادهای اجتماعی

120. آشنایی با احزاب سیاسی

*نشان دادن رفتارهای اجتماعی

121. آگاهی های مربوط به ترافیک

122. آگاهی های مربوط به امنیت

123. رعایت نوبت هنگام سوار شدن به وسیله نقلیه

124. استفاده صحیح از وسایل حمل و نقل و مسافرت به طور مستقل

125. نشان دادن رفتار درست و آداب مناسب اجتماعی در مکان های عمومی

*شهروند جهانی شدن

126. فهم و قدردانی از تعامل فرهنگی

127. تلاش برای صلح

128. آشنایی با حقوق بشر

129. برقراری ارتباط با مردمان جوامع دیگر

130. اهمیت دادن و احترام گذاردن به ارزشهای زیربنایی قوانین بین الملل

*مهارتهای حرفه ای

131. شناخت مشاغل و حرف [ حرفه های] گوناگون

132. طرح ریزی برای انتخاب شغل

133. نشان دادن عادات و رفتارهای مناسب حرفه ای

*مهارت های مربوط به رعایت و به کارگیری نکات ایمنی

134. ...

135. ...

136. چگونگی مقابله با حوادثی مانند آتش سوزی و زلزله

137. آشنایی با کمک های اولیه

138. تشخیص علائم ایمنی

139. مهاراتهای استفاده از فن آوری اطلاعات

*نحوه گردآوری اطلاعات

140. استفاده از اینترنت و کامپیوتر

141. شیوه های مطالعه

142. نحوه سازمان دهی اطلاعات

143. برنامه ریزی مقدماتی با رایانه

144. نقش فن آوری اطلاعات در افزایش و غنی سازی یادگیری در حوزه های گوناگون درسی

غلامحیدر نیکخو
دانش آموخته -دکتری روان شناسی از دانشگاه سراسری تبریز. مدرس دانشگاه، محقق و پژوهشگر، ارائه مشاوره تحقیقی وآماری ,مشاوره روانشناسی تجزیه تحلیل داده با نرم افزارهای معتبر آماری
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :